100-lecie służby dzielnicowych - AktualnościSzkoła Policji w Katowicach

Dzielnicowy to jedno z najbardziej rozpoznawalnych przez społeczeństwo stanowisk w polskiej Policji. Kiedy sięgniemy do historii znajdziemy głębokie uzasadnienie ponieważ, w tym roku mija 100 lat od powołania dzielnicowych w polskiej Policji. Stanowisko to ustanowił Komendant Głównego Policji Państwowej insp. Marian Borzęckiego, rozkazem nr 330 z 26 sierpnia 1926 roku. Struktury i zadania dzielnicowych określone zaś zostały rozkazem nr 331 z dnia 6 września 1926 r.

Wydarzenie to zgromadziło nie tylko szerokie środowisko policyjne, ale również przedstawicieli świata nauki i jednocześnie zbiegło się z finałem XVI Ogólnopolskich Zawodów Policjantów Dzielnicowych „Dzielnicowy Roku” rozgrywanym w dniach 20-23 października br. - przedsięwzięciem skupiającym środowisko służby prewencyjnej, w szczególności dzielnicowych.

W konferencji udział wzięli: Wojewoda Śląski – Pan Marek Wójcik, Dowódca Centralnego Pododdziału Kontrterrorystycznego Policji „BOA” – nadinsp. Łukasz Pikuła, Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy – nadinsp. Jakub Gorczyński, Dyrektor Biura Ruchu Drogowego KGP – insp. dr. Krzysztof Dymura, zastępcy komendantów wojewódzkich i Komendanta Stołecznego Policji do spraw prewencji, zastępcy komendantów szkół Policji, naczelnicy wydziałów prewencji komend wojewódzkich i Stołecznej Policji oraz kierownicy odpowiedzialni za służbę prewencyjną, koordynatorzy do spraw dzielnicowych komend wojewódzkich i Komendy Stołecznej Policji, członkowie zespołu ekspertów oraz sędziów XVI Finału Ogólnopolskich Zawodów Policjantów Dzielnicowych „Dzielnicowy Roku”.

Gości powitali insp. Robert Kumor – Dyrektor Biura Prewencji  KGP oraz insp. dr Gabriela Socha – Zastępca Komendanta Szkoły Policji  w Katowicach, którzy podkreślili role dzielnicowego w polskiej Policji. Ponadto w swoim wystąpieniu insp. Gabriela Socha przytoczyła słowa Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, że dzielnicowi są kluczowym elementem budowania zaufania społecznego, które jest dla każdej formacji wartością fundamentalną. Wojewoda Śląski Pan Marek Wójcik podziękował zgromadzonym dzielnicowym za ich służbę i podkreślił, że bardzo cieszy się z tego, że konferencja odbywa się na Śląsku, który zawsze cechował się pewną odrębnością i ma swoją historię.

Pierwsza część konferencji poświęcona była historii służby dzielnicowych, jej początkom oraz przemianom zachodzącym na przestrzeni ostatnich stu lat. Cykl wystąpień rozpoczął dr hab. Adam Ostanek wykładem pt. „Być bliżej ludzi – 100. lecie służby dzielnicowych”, który w swoim wystąpieniu przybliżył służbę w Policji Państwowej  w latach 1919–1939 na tle odnawiającego się Państwa Polskiego i realiów historyczno-ekonomicznych. Ówczesna Policja  odpowiadała, podobnie jak obecnie, za bezpieczeństwo i porządek publiczny, jednak zdecydowanie bardziej zbliżona była ku formacjom wojskowym. W 1926 roku w jej struktury wprowadzono dzielnicowych, których zadaniem było dbanie o bezpieczeństwo obywateli. Dzięki bezpośredniemu kontaktowi z mieszkańcami stali się oni ważnym łącznikiem między społeczeństwem a władzami, przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa państwa i obywateli. Już wówczas kładziono duży nacisk na ocieplenie wizerunku formacji.

Grzegorz Grześkowiak, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939 r.”, wygłosił prelekcję pt. „Powstanie instytucji dzielnicowego na Śląsku - okres międzywojenny”. W swoim wystąpieniu skupił się na historii służby dzielnicowych, ze szczególnym uwzględnieniem działalności Policji Województwa Śląskiego w latach 1922–1939. Przedstawił ówczesną strukturę organizacyjną Policji, rozmieszczenie jednostek na terenie autonomicznego województwa Śląskiego oraz sylwetki osób stojących na czele formacji. Przybliżył historię Wielkich Katowic i Królewskiej Huty, a także przemiany administracyjne zachodzące w regionie w okresie międzywojennym. Prezentacja stanowiła spojrzenie na początki i rozwój służby dzielnicowych oraz ich rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa lokalnym społecznościom. Warto przypomnieć, że formalnie dzielnicowi nie zostali powołani w całej obecnej Polsce czego przykładem może być właśnie ówczesny Śląsk, który posiadał swoją autonomię.

Część historyczną konferencji zamknął Karol Karasiewicz, starszy specjalista Wydziału Edukacji Historycznej Gabinetu Komendanta Głównego Policji. W swoim wystąpieniu przybliżył początki służby dzielnicowych, które sięgają 1926 roku oraz omówił m.in. zasady doboru funkcjonariuszy na stanowisko dzielnicowego w tamtym okresie oraz cechy i umiejętności, jakimi powinien wyróżniać się policjant pełniący tę funkcję, aby skutecznie realizować zadania i być prawdziwym gospodarzem terenu. Jego prelekcji towarzyszył pokaz umundurowania i wyposażenia wzór 1936, który ubrał kom. Jarosław Śledziewski, prezentujący również stoisko historyczne z wyposażeniem policjantów okresu międzywojennego.

Tę część konferencji zamykało wystąpienie mł. insp. Arkadiusza Kopczyńskiego z Biura Prewencji KGP, który dzięki uprzejmości Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie zaprezentował fragment filmu dokumentalnego z 1972 pt. „Każdy w bardzo ważnej sprawie”, który upływu 54 lat, w sposób lekko ironiczny, ale jakże trafnie oddaje realia służby dzielnicowych, a jednocześnie zbliża nas do czasów współczesnych. Po projekcji przedstawił informacje wskazujące ogrom zadań realizowanych przez dzielnicowych podkreślając, że liczba to pojęcie matematyczne wyrażające wartość lub ilość, które bez szerszego kontekstu, tak naprawdę niewiele znaczą, szczególnie w odniesieniu do dzielnicowych i do służby człowieka dla człowieka, bo tak należy odbierać służbę w Policji, szczególnie służbę dzielnicowych. Dane kadrowe wskazują, że dzielnicowi to ludzie młodzi ale już doświadczeni bowiem średnia wieku to 40 lat i większość z nich posiada wykształcenie wyższe, a czworo z nich posiada tytuł doktora nauk. Ciekawostką jest, że najstarszy dzielnicowy jest już 67 - latkiem, a jeden z nich może pochwalić się ponad 41- letnim stażem na stanowisku. Zdecydowana większość dzielnicowych to aspiranci Policji, choć kilkuset z nich jest oficerami Policji.

Druga część konferencji miała formę panelu dyskusyjnego, w którym udział wzięli: insp. Robert Kumor – Dyrektor Biura Prewencji KGP, Adam Młynarczyk - ambasador kampanii społecznej #DzielnicaBezStrachu – laureat Telekamery 2023, asp. szt. Joanna Buzderewicz - dzielnicowa z najdłuższym stażem służby na stanowisku, asp. szt. Tadeusz Cybulski - dzielnicowy z najdłuższym bo 46-letnim stażem służby, z czego blisko 41-letnim stażem na stanowisku dzielnicowego, mł. asp. Krzysztof Kuczmera – #SuperDzielnicowy2026 oraz mł. asp. Krzysztof Surmacki – Dzielnicowy Roku 2025.

Dyskusję moderowali mł. insp. Piotr Lubaszko z Biura Prewencji KGP oraz st. asp. Anna Wilczyńska - wykładowca Zakładu Ogólnozawodowego Szkoły Policji w Katowicach.

Podczas panelu uczestnicy rozmawiali o specyfice codziennej służby dzielnicowych, jej ewolucji na przestrzeni lat oraz wyzwaniach, z jakimi współcześnie mierzą się policjanci pierwszego kontaktu. Szczególną uwagę poświęcono zmieniającej się roli dzielnicowego, znaczeniu budowania relacji z lokalną społecznością oraz umiejętności reagowania na coraz bardziej złożone problemy mieszkańców. Najstarsi z dzielnicowych podkreślili przeskok technologiczny w wyposażeniu, jednak stwierdzili, że na przestrzeni kilkudziesięciu lat zasadniczo nie zmieniły się problemy społeczne i oczekiwania wobec dzielnicowych. Andrzej Młynarczyk podzielił się spostrzeżeniami na temat służby policjantów wynikającymi z granych przez niego ról policjantów, w tym aspiranta Andrzeja Potocznego dzielnicowego z filmowego Gorczaka. Stwierdził, że służba ta nie należy do łatwych. Mł. asp. Krzysztof Kuczmera podzielił się doświadczeniami z plebiscytu #Superdzielnicowy i wizyty na planie filmowym serialu „Lombard. Życie pod zastaw” gdzie zagrał kilka scen. Laureat ubiegłorocznego konkursu „Dzielnicowy Roku” mł. asp. Krzysztof Surmacki podkreślił, że o jego sukcesie zdecydowało doświadczenie zdobyte w służbie w małym komisariacie, gdzie policjant musi być interdyscyplinarny. Insp. Robert Kumor stwierdził, że obecne regulacje prawno-organizacyjne są odpowiedzią na oczekiwania społeczne i wydają się optymalnymi, co nie znaczy, że nie będą ewaluować.

Po zakończeniu panelu dyskusyjnego głos zabrał insp. Marcin Szyndler z Biura Koordynacji Postępowań Kwalifikacyjnych i Szkolenia Policji KGP, który przybliżył zagadnienia związane z doskonaleniem zawodowym dzielnicowych w systemie szkolnictwa policyjnego na przestrzeni lat. W swoim wystąpieniu omówił m.in. kurs specjalistyczny dla dzielnicowych, realizowany w szkołach Policji, którego celem jest poszerzanie wiedzy, doskonalenie umiejętności praktycznych, oraz rozwijanie kompetencji, w tym tzw. miękkich, niezbędnych w codziennej służbie. 

Ostatnim prelegentem był nadkom. Michał Stępień - kierownik Zakładu Prewencji i Ruchu Drogowego Szkoły Policji w Katowicach, który wykorzystując nowe technologii z zakresu AI przedstawił podsumowanie dotychczasowych edycji Ogólnopolskich Zawodów Policjantów Dzielnicowych, przybliżając historię oraz znaczenie tego przedsięwzięcia dla środowiska dzielnicowych.

Jednym z najważniejszych przesłań, które wybrzmiały podczas konferencji, było podkreślenie niezwykle istotnej roli dzielnicowego w strukturach polskiej Policji. To właśnie dzielnicowy, będący najbliżej lokalnej społeczności, stanowi ważne ogniwo w budowaniu poczucia bezpieczeństwa oraz wzmacnianiu zaufania obywateli do Policji. Jego codzienna służba, oparta na zaangażowaniu, empatii i bezpośrednim kontakcie z mieszkańcami, pozostaje niezmiennie jednym z fundamentów efektywnego funkcjonowania Policji.

Szanowni Państwo Dzielnicowi dziękujemy za Waszą codzienną służbę.